კბილების რუკა (ოდონტოგრამა): FDI ნუმერაცია, ზედაპირები, მდგომარეობები, სარძევე კბილები, კბილის ისტორია

კბილების რუკა (ოდონტოგრამა) სტომატოლოგიური ბარათის პირველი ჩანართია. რუკაზე ჩანს, რა მდგომარეობაშია ყოველი კბილი ახლა — პროგრამა ამას კბილის მთელი ისტორიიდან ითვლის: რა იპოვა ექიმმა დათვალიერებისას და რა გაკეთდა კლინიკაში.

როგორ არის აწყობილი რუკა

• ნუმერაცია — FDI (ISO 3950): ზედა მარჯვენა 18–11, ზედა მარცხენა 21–28, ქვედა მარცხენა 31–38, ქვედა მარჯვენა 48–41. სარძევე: 55–51, 61–65, 75–71, 81–85. რუკა დახატულია ისე, როგორც ექიმი უყურებს პაციენტს: პაციენტის მარჯვენა მხარე რუკის მარცხნივაა (წარწერები „მარჯვენა“ / „მარცხენა“).
• კბილი დახატულია პროფილში — გვირგვინით და ფესვებით, თავისი ტიპის მიხედვით (საჭრელი, ეშვი, მცირე და დიდი ძირითადი; სარძევე — უფრო პატარა).
• ზედაპირების დისკი — თანკბილვის ხაზის გვერდით, ყოველ კბილს: ცენტრი — საღეჭი (წინა კბილზე კვეთის კიდე), გარეთა სექტორი — ლოყისმხრივი / ვესტიბულური, შიგნითა — ენისმხრივი (ზედა ყბაზე სასისმხრივი), შუა ხაზისკენ — მეზიალური, გარეთ — დისტალური. სექტორზე მაუსის მიტანა აჩვენებს ასოს.

მდგომარეობები და ფერები

ზოგი მდგომარეობა ზედაპირზე იწერება, ზოგი — მთელ კბილზე:

რუკის ქვეშ — ლეგენდა პაციენტის რაოდენობებით (მაგ. „კარიესი 1“, „ბჟენი 3“, „არ არის 1“) და DMFT — კბილები, რომლებსაც კარიესი, ბჟენი, გვირგვინი, იმპლანტი აქვს ან აკლია (ერთი კბილი ერთხელ ითვლება).

დაგეგმილი სამუშაო (მიმდინარე გეგმიდან) ჩანს წყვეტილი კონტურით — იმ ფერით, რაც კბილზე შესრულების შემდეგ დარჩება (მაგ. ოქროსფერი წყვეტილი — დაგეგმილი გვირგვინი), ზედაპირზე კი — წყვეტილი ჩარჩოთი.

შრეები და მუდმივი / სარძევე

რუკის ზემოთ ორი გადამრთველი:

• „ყველა“ / „არსებული“ / „შესრულებული“ / „დაგეგმილი“: „არსებული“ — მხოლოდ დათვალიერებისას ჩაწერილი (რაც პაციენტს უკვე ჰქონდა), „შესრულებული“ — მხოლოდ ის, რაც ამ კლინიკაში გაკეთდა, „ყველა“ — ორივე ერთად და დაგეგმილი სამუშაო.
• „მუდმივი“ / „სარძევე“ — რომელი კბილები ჩანს. 12 წლამდე პაციენტზე რუკა სარძევე კბილებით იხსნება.

შენიშვნა: 2.38-ში „დაგეგმილი“ იგივეს აჩვენებს, რასაც „ყველა“ (არსებული + შესრულებული + დაგეგმილი). მხოლოდ დაგეგმილი სამუშაოს სანახავად გახსენით გეგმა (თავი მკურნალობის გეგმა).

ყურადღება: შერეული თანკბილვა (6–12 წლის ბავშვს ერთად აქვს სარძევე კბილები და ამოსული მუდმივი, მაგ. 16, 26, 36, 46) ერთ რუკაზე არ ჩანს — ან სარძევე, ან მუდმივი. 9 წლის ბავშვის 36-ზე ჩაწერილი ჰერმეტიკი ჩანს მხოლოდ „მუდმივზე“ გადართვისას (და იქ ყველა სხვა მუდმივი კბილიც „ჯანმრთელად“ ჩანს, თუმცა ჯერ არ ამოსულა). ბავშვის მკურნალობისას რეჟიმი ხელით გადართეთ.

კბილის ან ზედაპირის მონიშვნა

• კბილზე (ან მის ნომერზე) დაჭერა — კბილი მოინიშნება; მეორე დაჭერა — მონიშვნა მოიხსნება.
• დისკის სექტორზე დაჭერა — ზედაპირი მოინიშნება (რამდენიმე ზედაპირი — სათითაოდ).
• Ctrl ან Shift + დაჭერა — რამდენიმე კბილი ერთად (მაგ. ხიდის სამი კბილი, ან ყველა კბილი, რომელსაც ერთი და იგივე სჭირდება).
• „მონიშვნა“ (საშლელის ხატულა) ან ✕ — მონიშვნის მოხსნა.

მინიშნება რუკის ქვეშ: „კბილზე დაჭერა — მონიშვნა; ზედაპირზე — ზედაპირი; Ctrl / Shift — რამდენიმე კბილი ერთად.“

მარჯვენა პანელი

როცა არაფერია მონიშნული — მიმოხილვა: კარიესი, ბჟენი, ენდო, გვირგვინი, იმპლანტი, „არ არის“ (რიცხვებით), „მიმდინარე გეგმები“ (დაჭერით იხსნება გეგმა), „იმპლანტები“ (კბილი, სისტემა, ზომა, თარიღი) და მინიშნება „აირჩიეთ კბილი“.

როცა კბილი მონიშნულია — მისი სახელი (მაგ. „36 — ქვედა მარცხენა დიდი ძირითადი“, სარძევეზე — „(სარძევე)“), მონიშნული ზედაპირები („ზედაპირი: O (საღეჭი), D (დისტალური)“) და ოთხი ნაწილი:

1. ჩაწერა რუკაზე (დათვალიერება)

18 ღილაკი — თითო მდგომარეობა თავისი ფერით. ზედაპირის მდგომარეობა (კარიესი, ბჟენი, ჰერმეტიკი) იწერება მონიშნულ ზედაპირებზე — თუ ზედაპირი არ მონიშნეთ, საღეჭზე; დანარჩენი — მთელ კბილზე. „მორყეობის ხარისხი: 1 2 3“ — ჯერ ხარისხი, მერე „მორყეობა“.

დაჭერისთანავე ჩნდება შეტყობინება („36: პულპიტი“) და რუკა იცვლება. ერთი დაჭერით რამდენიმე მონიშნულ კბილზეც იწერება.

ეს არის „არსებული“ შრე: რაც პაციენტს უკვე აქვს — ძველი ბჟენები, გვირგვინები, ამოღებული კბილები, ახლა ნაპოვნი კარიესი. სანიმუშო კლინიკაში ექიმი ამას პირველ კონსულტაციაზე წერს.

2. პროცედურა — გეგმაში დამატება ან დღეს შესრულება

სტომატოლოგიური სერვისების სია (ჯერ სწრაფები; ძებნა კოდით ან სახელით). ყოველ სტრიქონზე ფასი უკვე მონიშნული კბილით და ზედაპირებით არის დათვლილი (მაგ. ორ ზედაპირზე კომპოზიტი — 110 ₾) და ორი ღილაკი:

• „გეგმაში“ (დაფის ხატულა) — პროცედურა ემატება პაციენტის გეგმას: უახლეს „მონახაზს“ ან „შეთავაზებულს“, მათი არარსებობისას — მიმდინარე („დათანხმებული“ / „მიმდინარე“) გეგმას, ხოლო თუ გეგმა არ აქვს — იქმნება ახალი, „მკურნალობის გეგმა“. შეტყობინება: „დაემატა გეგმას „…““.
• „შესრულდა დღეს“ (✓) — პროცედურა მაშინვე სრულდება: ემატება პაციენტის დღევანდელ ვიზიტს არჩეულ ექიმთან (თუ ვიზიტი არ არის — იქმნება), რუკაზე იწერება „შესრულებული“, მასალები ჩამოიწერება. შეტყობინება: „შესრულდა — ვიზიტი #…“.

ყურადღება: რუკიდან „გეგმაში“ დამატებული პროცედურა ყოველთვის გეგმის პირველ ეტაპზე ჯდება („თერაპია და სანაცია“) — გვირგვინი და იმპლანტიც. 2.38-ში დამატებული პუნქტის სხვა ეტაპზე გადატანა არ ხერხდება; ორთოპედიული და ქირურგიული სამუშაო სჯობს პირდაპირ გეგმის ფორმიდან დაამატოთ, სადაც ეტაპს ირჩევთ.

ყურადღება: თუ რამდენიმე კბილი მონიშნულია და აირჩევთ სერვისს, რომელიც ვიზიტით ან ყბით ითვლება (მაგ. „პროფესიული ჰიგიენა“, „კონსულტაცია“), პროგრამა მას თითო კბილზე ცალკე დაამატებს — სამი მონიშნული კბილით ჰიგიენა სამჯერ ჩაიწერება. ასეთი სერვისის დამატებამდე მოხსენით კბილების მონიშვნა.

3. დაგეგმილი და სურათები

„დაგეგმილი“ — ამ კბილის დაგეგმილი პროცედურები და გეგმის სტატუსი; დაჭერა გეგმას ხსნის. „სურათები“ (Dent Clinic) — რენტგენები და ფოტოები, რომლებზეც ეს კბილია მიბმული; დაჭერა სურათს ხსნის.

4. კბილის ისტორია

ერთი კბილის ყველა ჩანაწერი, ახლიდან ძველისკენ: თარიღი, მდგომარეობა, ზედაპირი და „დათვალიერება · ექიმი“ ან „შესრულდა · ექიმი“. ჩანაწერის გარეშე კბილზე: „ჩანაწერები ჯერ არ არის — კბილი ჯანმრთელად ითვლება“.

როგორ ითვლება კბილის მდგომარეობა

პროგრამა კბილის ჩანაწერებს თარიღის მიხედვით კითხულობს:

• ზედაპირზე რჩება ბოლო ჩანაწერი (ჯერ კარიესი, მერე ბჟენი — ზედაპირი ბჟენია);
• „არ არის“ კბილზე ყველაფერს შლის; „იმპლანტი“ ამოღებულ კბილს ცვლის; „ხიდის შუალედი“ — ამოღებული კბილი ხიდის ნაწილით;
• „არხი დაბჟენილია“ პულპიტის ნიშანს აქრობს;
• „ჯანმრთელი“ მთელ კბილზე ყველაფერს ასუფთავებს, ზედაპირზე — მხოლოდ იმ ზედაპირს.

შესრულებული პროცედურა რუკაზე თავისით იწერება — სერვისის „რუკაზე რჩება“ მდგომარეობით (თავი ფასები, ერთეულები და მასალები): კომპოზიტური ბჟენი → „ბჟენი“ მონიშნულ ზედაპირებზე, ექსტრაქცია → „არ არის“, ცირკონის გვირგვინი → „გვირგვინი“, იმპლანტი → „იმპლანტი“.

შეცდომის წაშლა

კბილის ისტორიაში დათვალიერების ჩანაწერის გვერდით — ნაგვის ურნა: „… წაიშლება რუკიდან (ისტორიაში დარჩება როგორც წაშლილი)“ → „წაშლა“. ჩანაწერი რუკიდან ქრება, ისტორიაში კი რჩება გადახაზული, აუდიტში — „რუკიდან წაიშალა: …“.

შესრულებული პროცედურის ჩანაწერი რუკიდან ასე არ იშლება („შესრულებული პროცედურა იშლება ვიზიტიდან (პროცედურის გაუქმებით)“) — გააუქმეთ პროცედურა ვიზიტში (თავი ვიზიტი), და ის რუკიდანაც გაქრება.

შენიშვნა: კბილზე ერთი ნიშნის მოხსნა (მაგ. „პერიაპიკალური ცვლილება“ მკურნალობის შემდეგ) ცალკე ღილაკით არ ხდება. ორი გზაა: წაშალეთ თავდაპირველი დათვალიერების ჩანაწერი (თუ ის შეცდომა იყო) ან ჩაწერეთ „ჯანმრთელი“ მთელ კბილზე და მერე ხელახლა ის, რაც კბილზე რჩება (ბჟენი, არხი…). „არხი დაბჟენილია“ თავისით მხოლოდ პულპიტს აქრობს.