რეცეპტები და ინგრედიენტები: ყავის მაგალითი ნაბიჯ-ნაბიჯ

კაფეში ბევრი პროდუქტი „იწყობა“ სხვა პროდუქტებისგან: ჭიქა ესპრესო არის 8 გრამი ყავის მარცვალი და ერთჯერადი ჭიქა, კაპუჩინო — ყავა, რძე, ჭიქა და თავსახური. Activi-ში ასეთ პროდუქტს აქვს რეცეპტი (კალკულაცია): რომელი ინგრედიენტი რამდენი იხარჯება ერთ ულუფაზე. ამის შემდეგ:

• ყოველი გაყიდვისას ინგრედიენტები საწყობიდან თავისით ჩამოიწერება (2 კაპუჩინო → 16 გრ ყავა, 300 გრ რძე, 2 ჭიქა, 2 თავსახური);
• თვითღირებულება ითვლება ინგრედიენტების ფასებიდან და ახლდება ყოველი ახალი მიწოდებისას;
• სალარო და სია აჩვენებს, რამდენი ულუფის გაკეთება შეიძლება ახლა საწყობში არსებულით;
• დაბრუნებისას ინგრედიენტები საწყობში ბრუნდება.

ცნებები და წესები

წესები, რომლებსაც პროგრამა ამოწმებს:

• რეცეპტში შეიძლება იყოს მაქსიმუმ 40 ინგრედიენტი; ერთი ინგრედიენტი ორჯერ არ ჩაიწერება.
• ინგრედიენტად შეიძლება აირჩიოთ ნებისმიერი პროდუქტი, რომელსაც თავად არ აქვს რეცეპტი (ერთი დონე): „„…“ თავად რეცეპტია — ინგრედიენტად ვერ გამოიყენება“.
• პროდუქტი საკუთარი ინგრედიენტი ვერ იქნება.
• ინგრედიენტად მონიშნული პროდუქტი სალაროზე არ ჩანს და პირდაპირ არ იყიდება: „„…“ საწყობის ინგრედიენტია და პირდაპირ არ იყიდება“.
• ინგრედიენტს, რომელიც რომელიმე რეცეპტშია, ვერ წაშლით — ჯერ ამოიღეთ რეცეპტიდან.

ერთეულები და გადაყვანა

პროგრამაში პროდუქტის ერთეული ორია: „ცალი“ და „კილოგრამი“. მილილიტრი, ლიტრი ან გრამი ცალკე ერთეულად არ არსებობს და ავტომატური გადაყვანა (მლ → გრ) არ ხდება, ამიტომ:

რჩევა: აირჩიეთ ერთი გზა და მიჰყევით მას მიღებისასაც: თუ რძე „კილოგრამით“ შექმენით, მომწოდებლისგან მიღებული 10 ლიტრი მიიღეთ როგორც 10 კგ, ხოლო ფასი — 1 ლიტრის ფასით.

თვითღირებულება: როგორ ითვლება

• ინგრედიენტის თვითღირებულება = მისი შესყიდვის ფასი ერთეულზე (დღგ-ს გადამხდელისთვის — დღგ-ს გარეშე, თუ მიღებისას მონიშნულია „ფასი დღგ-ს ჩათვლითაა“). ყოველი ახალი მიღებისას ის ხდება საშუალო შეწონილი: (ნაშთი × ძველი ფასი + მიღებული × ახალი ფასი) / (ნაშთი + მიღებული).
• რეცეპტის ხაზის ღირებულება = რაოდენობა ერთ ულუფაზე × ინგრედიენტის თვითღირებულება.
• ულუფის თვითღირებულება = ხაზების ჯამი. რეცეპტიანი პროდუქტის ველი „თვითღირებულება (₾)“ ხელით არ იცვლება („ითვლება რეცეპტის ინგრედიენტებიდან“) და ავტომატურად ახლდება, როცა რომელიმე ინგრედიენტის ფასი იცვლება.
• მარჟა = (ფასი − თვითღირებულება) / ფასი.
• ულუფები = რამდენჯერ „ეტევა“ რეცეპტი მარაგში — ყველაზე მწირი ინგრედიენტით (ქვემოთ დამრგვალებით).

მაგალითი: ესპრესო და კაპუჩინო

ქვემოთ ყველა ციფრი ნამდვილია — ასე გამოიყურება პროგრამაში (ცენტრი დღგ-ს გადამხდელია, 18%).

ნაბიჯი 1. ინგრედიენტების შექმნა

„პროდუქცია (კაფე)“ → „ახალი პროდუქტი“:

1. „დასახელება“ — „ყავის მარცვალი (არაბიკა)“.
2. „კატეგორია“ — „ინგრედიენტები“ (წინასწარ შექმენით ჩანართში „კატეგორიები“).
3. „გასაყიდი ფასი“ — 0 (ინგრედიენტი არ იყიდება), „თვითღირებულება“ — 0 (ის მიღებისას ჩაიწერება).
4. „ერთეული“ — „კილოგრამი“.
5. „მარაგი“ — 0, „მინ. მარაგი“ — 0,5 (ნახევარ კილოზე ნაკლები ნაშთისას „იწურება“ გამოჩნდება).
6. მონიშნეთ „საწყობის ინგრედიენტია…“ და დააჭირეთ „შენახვა“.

იგივენაირად შექმენით:

ნაბიჯი 2. ინგრედიენტების მიღება საწყობში

„მარაგი“ → „საქონლის მიღება“ (დაწვრილებით — თავი მარაგი და საწყობი): აირჩიეთ პროდუქტი, ჩაწერეთ რაოდენობა, ფასი ერთეულზე და მომწოდებელი, დატოვეთ მონიშნული „ფასი დღგ-ს ჩათვლითაა“ და დააჭირეთ „მარაგის შეტანა“.

დღგ-ს გადამხდელისთვის მარაგში ფასი დღგ-ს გარეშე ჩადგება (დღგ ჩასათვლელია): 118,00 − 18,00 = 100,00 ₾ ÷ 2 კგ = 50,00 ₾/კგ.

პირველი მიღებისას, თუ პროდუქტის გასაყიდი ფასი 0-ია, პროგრამა მას თვითღირებულებით ავსებს — ამიტომ სიაში ინგრედიენტს „ფასი“ 50,00 ₾ და მარჟა 0% უჩანს. ინგრედიენტი არ იყიდება, ასე რომ ეს არაფერზე მოქმედებს.

შენიშვნა: ფასის ველში ორი ათწილადია, ამიტომ იაფი ნივთის (ჭიქა, თავსახური) ფასი ჩაწერეთ ერთი ცალის ფასით, დამრგვალებით — ან მიიღეთ შეკვრის ჯამით ერთ ცალზე გადაანგარიშებული. პროგრამა თვითღირებულებას შიგნით ოთხი ათწილადით ინახავს.

ნაბიჯი 3. ესპრესოს რეცეპტი

1. „ახალი პროდუქტი“ → „დასახელება“: ესპრესო, „კატეგორია“: ყავის ბარი, „გასაყიდი ფასი“: 3,00, „ერთეული“: ცალი, აიკონი ☕.
2. ბლოკში „რეცეპტი / კალკულაცია“ დააჭირეთ „ინგრედიენტების არჩევა“.
3. ფანჯარაში „საწყობის ინგრედიენტები — მონიშნეთ, რისგან შედგება პროდუქტი“ მონიშნეთ „ყავის მარცვალი (არაბიკა)“ და „ერთჯერადი ჭიქა 100 მლ“ (თითოეულთან ჩანს „საწყობში: …“ და ფასი ერთეულზე) და დააჭირეთ „არჩევა (2)“.
4. სვეტში „1 ულუფაზე“ ჩაწერეთ: ყავა — 8 (გრ), ჭიქა — 1 (ც).
5. ბლოკის ბოლოს შეამოწმეთ: „1 ულუფის თვითღირებულება: 0,50 ₾ · მარჟა: 83,3% · მიმდინარე მარაგით: 100 ულუფა“.
6. დააჭირეთ „შენახვა“.

გაანგარიშება: 0,008 კგ × 50,00 ₾ = 0,40 ₾; 1 × 0,1017 ₾ = 0,10 ₾; ჯამი 0,50 ₾. მარჟა (3,00 − 0,50) / 3,00 = 83,3%. ულუფები: ყავა 2 კგ ÷ 0,008 = 250, ჭიქა 100 ÷ 1 = 100 → 100 (ზღუდავს ჭიქა).

ნაბიჯი 4. კაპუჩინოს რეცეპტი

იგივე გზით: „დასახელება“ კაპუჩინო, ფასი 5,00, ინგრედიენტები:

შენიშვნა: რედაქტორი ჯამს ინგრედიენტების ზუსტი (ოთხნიშნა) ფასებით ითვლის და აჩვენებს 1,31 ₾-ს, შენახული პროდუქტის თვითღირებულება კი თითოეული ხაზის დამრგვალებით ითვლება — სიაში ჩანს 1,30 ₾. ერთ თეთრამდე სხვაობა დამრგვალებისაა.

შენახვის შემდეგ სიაში ესპრესოს და კაპუჩინოს აქვთ ნიშანი „რეცეპტი“, ხოლო „მარაგის“ სვეტში — „100 ულუფა“, „66 ულუფა“. ინგრედიენტებს — ნიშანი „ინგრედიენტი“.

ნაბიჯი 5. გაყიდვა და ჩამოწერა

კაფეს სალაროზე გაიყიდა 2 კაპუჩინო და 1 ესპრესო (და შემდეგ კიდევ 1 კაპუჩინო). ჩეკზე ჩანს მხოლოდ პროდუქტები („კაპუჩინო 2 ც × 5,00 ₾“) — ინგრედიენტები ჩეკზე არ იბეჭდება, მაგრამ საწყობიდან ჩამოიწერება:

თითოეული გაყიდული ხაზი ინახავს, რა და რამდენი ჩამოიწერა გაყიდვის მომენტში. თუ შემდეგ რეცეპტს შეცვლით, ძველი ჩეკები და მათი დაბრუნება ძველი რეცეპტით დარჩება.

ნაბიჯი 6. დაბრუნება

თუ 1 კაპუჩინო დაბრუნდა (თავი ჩეკები და დაბრუნება), საწყობს უბრუნდება 8 გრ ყავა, 150 გრ რძე, 1 ჭიქა და 1 თავსახური — ზუსტად ის, რაც იმ ჩეკმა ჩამოწერა.

ნაბიჯი 7. ახალი მიწოდება სხვა ფასად

ყავის მარცვალი გაძვირდა: ნაშთია 1,968 კგ (50,00 ₾/კგ) და მიიღეთ კიდევ 2 კგ 70,80 ₾-ად (დღგ-ით; დღგ-ს გარეშე 60,00 ₾/კგ). ახალი თვითღირებულება:

(1,968 × 50,00 + 2 × 60,00) ÷ 3,968 ≈ 55,04 ₾/კგ

ესპრესოს ყავის ხაზი ავტომატურად გახდება 0,008 × 55,04 ≈ 0,44 ₾ და ულუფის თვითღირებულება — 0,54 ₾. გასაყიდი ფასი არ იცვლება — თუ საჭიროა, შეცვალეთ ხელით.

როცა ინგრედიენტი არ ჰყოფნის

• სალაროზე რეცეპტიან პროდუქტთან ჩანს ულუფების რაოდენობა; 0 ულუფაზე პროდუქტს ვერ დაამატებთ: „„ესპრესო“-ის ინგრედიენტები საწყობში არ არის“.
• მეტი რაოდენობის მითითებისას: „დარჩა მხოლოდ 99 ულუფა“ ან „მარაგში დარჩა მხოლოდ 99 ც“ — რაოდენობა მაქსიმუმზე ჩერდება.
• გადახდისას სერვერი ყველა ინგრედიენტს კიდევ ერთხელ ამოწმებს (მაგ. სხვა სალარომ უკვე გაყიდა): „არასაკმარისი ინგრედიენტი: … (საჭიროა …, საწყობშია …)“ — გაყიდვა არ ტარდება.

ყურადღება: მარაგი ზუსტი რომ იყოს, ინგრედიენტების ნაშთი რეგულარულად შეამოწმეთ ინვენტარიზაციით (მაგ. კვირაში ერთხელ, კატეგორია „ინგრედიენტები“) — რეალური ხარჯი (დაღვრილი რძე, გაფუჭებული ჭიქა) რეცეპტს ყოველთვის ოდნავ აღემატება. დაზიანებული ან გაფუჭებული ინგრედიენტი გაატარეთ ჩამოწერით — თავი მარაგი და საწყობი.