რეცეპტები და ინგრედიენტები: აჭარული ხაჭაპურისა და კაპუჩინოს მაგალითი

აჭარული ხაჭაპური არის ფქვილი, სულგუნი, იმერული ყველი, კვერცხი, კარაქი და რძე; კაპუჩინო — ყავის მარცვალი და რძე. Activi Rest-ში ასეთ კერძს აქვს რეცეპტი (კალკულაცია): რომელი ინგრედიენტი რამდენი იხარჯება ერთ ულუფაზე. ამის შემდეგ:

• ყოველი გადახდისას ინგრედიენტები საწყობიდან თავისით ჩამოიწერება (2 აჭარული → 360 გრ ფქვილი, 240 გრ სულგუნი…);
• ულუფის თვითღირებულება ითვლება ინგრედიენტების ფასებიდან და ახლდება, როცა ინგრედიენტის ფასი იცვლება;
• „მენიუს“ სიაში ჩანს, რამდენი ულუფის მომზადება შეიძლება საწყობში არსებულით;
• დაბრუნებისას ინგრედიენტები საწყობს უბრუნდება.

ცნებები და წესები

პროგრამა ამოწმებს:

• რეცეპტში მაქსიმუმ 40 ინგრედიენტია; ერთი ინგრედიენტი ორჯერ არ ჩაიწერება;
• ინგრედიენტად შეიძლება აირჩიოთ ნებისმიერი პროდუქტი, რომელსაც თავად არ აქვს რეცეპტი (ერთი დონე): „„…“ თავად რეცეპტია — ინგრედიენტად ვერ გამოიყენება“;
• კერძი საკუთარი ინგრედიენტი ვერ იქნება;
• ინგრედიენტი პირდაპირ არ იყიდება („„…“ საწყობის ინგრედიენტია და პირდაპირ არ იყიდება“);
• ინგრედიენტს, რომელიც რომელიმე რეცეპტშია, ვერ წაშლით — ჯერ ამოიღეთ რეცეპტიდან.

ერთეულები

პროდუქტის ერთეული ორია: „ცალი“ და „კილოგრამი“. გრამი, ლიტრი ან მილილიტრი ცალკე ერთეულად არ არსებობს, ამიტომ:

თვითღირებულება

• ინგრედიენტის თვითღირებულება — ერთი კილოგრამის ან ცალის ფასი დღგ-ს გარეშე (დღგ-ს გადამხდელისთვის), როგორც ინგრედიენტის ბარათშია.
• რეცეპტის ხაზი = რაოდენობა ერთ ულუფაზე × ინგრედიენტის თვითღირებულება.
• ულუფის თვითღირებულება = ხაზების ჯამი. რეცეპტიანი კერძის ველი „თვითღირებულება (₾)“ ხელით არ იცვლება („ითვლება რეცეპტის ინგრედიენტებიდან“) და თავისით ახლდება, როცა რომელიმე ინგრედიენტის ფასი იცვლება.
• მარჟა = (ფასი − თვითღირებულება) / ფასი.
• ულუფები = რამდენჯერ „ეტევა“ რეცეპტი ნაშთში — ყველაზე მწირი ინგრედიენტით (ქვემოთ დამრგვალებით).

მაგალითი: აჭარული ხაჭაპური, კაპუჩინო და ბორჯომი

ქვემოთ ყველა ციფრი ნამდვილია — ასე გამოიყურება პროგრამაში (რესტორანი დღგ-ს გადამხდელია, ფასები ინგრედიენტებზე — დღგ-ს გარეშე).

ნაბიჯი 1. ინგრედიენტები

„მენიუ“ → „ახალი პროდუქტი“:

1. „დასახელება“ — „სულგუნი“.
2. „კატეგორია“ — „ინგრედიენტები“ (წინასწარ შექმენით ჩანართში „კატეგორიები“).
3. „გასაყიდი ფასი“ — 0 (ინგრედიენტი არ იყიდება), „თვითღირებულება“ — 15 (1 კგ-ის ფასი დღგ-ს გარეშე).
4. „ერთეული“ — „კილოგრამი“.
5. „მარაგი“ — 20 (რაც ახლა გაქვთ), „მინ. მარაგი“ — 4 (ამაზე ნაკლები ნაშთისას ინგრედიენტი „იწურება“).
6. მონიშნეთ „საწყობის ინგრედიენტია…“ და დააჭირეთ „შენახვა“.

იგივენაირად:

შენიშვნა: ინგრედიენტის თვითღირებულების ველში ორი ათწილადია. იაფი ნივთის (კვერცხი) ფასი ჩაწერეთ ერთი ცალის ფასით.

ნაბიჯი 2. აჭარული ხაჭაპურის რეცეპტი

1. „ახალი პროდუქტი“ → „დასახელება“: ხაჭაპური აჭარული, „კატეგორია“: ცომეული, „გასაყიდი ფასი“: 18, „სამზარეულო“: ცხელი სამზარეულო, აიკონი.
2. ბლოკში „რეცეპტი / კალკულაცია“ დააჭირეთ „ინგრედიენტების არჩევა“.
3. ფანჯარაში „საწყობის ინგრედიენტები — მონიშნეთ, რისგან შედგება პროდუქტი“ (ძებნით „ინგრედიენტის ძიება…“) მონიშნეთ ფქვილი, სულგუნი, იმერული ყველი, კვერცხი, კარაქი და რძე — თითოეულთან ჩანს „საწყობში: …“ და ფასი ერთეულზე — და დააჭირეთ „არჩევა (6)“. სიაში ჩანს ყველა პროდუქტი, რომელსაც რეცეპტი არ აქვს (კერძებიც); ინგრედიენტებს მარჯვნივ ნიშანი „ინგრედიენტი“ აქვს.
4. სვეტში „1 ულუფაზე“ ჩაწერეთ რაოდენობები (კილოგრამიანზე — გრამებში).
5. შეამოწმეთ ბლოკის ბოლო: „1 ულუფის თვითღირებულება: 4,06 ₾ · მარჟა: 77,4% · მიმდინარე მარაგით: 166 ულუფა“.
6. „შენახვა“.

მარჟა: (18,00 − 4,06) / 18,00 = 77,4%. ულუფები: ფქვილი 60 ÷ 0,18 = 333, სულგუნი 20 ÷ 0,12 = 166, იმერული 25 ÷ 0,08 = 312, კვერცხი 300, კარაქი 8 ÷ 0,02 = 400, რძე 60 ÷ 0,06 = 1000 → 166 (ზღუდავს სულგუნი).

ნაბიჯი 3. კაპუჩინოს რეცეპტი

„დასახელება“ კაპუჩინო, „კატეგორია“ ყავა და ჩაი, ფასი 6, სადგური ბარი:

მარჟა (6,00 − 1,00) / 6,00 = 83,3%; ულუფები: ყავა 6 ÷ 0,008 = 750, რძე 60 ÷ 0,15 = 400 → 400.

რძე ორივე რეცეპტშია — ის ერთი ინგრედიენტია და ორივე კერძი ერთი ნაშთიდან ხარჯავს.

ნაბიჯი 4. ბოთლის სასმელი

რესტორანში კერძი რეცეპტის გარეშე მარაგს არ ამცირებს (თავი მენიუ). ბოთლების სათვლელად მენიუს „ბორჯომი 0.5ლ“-ს (ფასი 4 ₾, სადგური „ბარი“) მიეცით რეცეპტი — 1 ც ინგრედიენტი „ბორჯომი 0.5ლ (ბოთლი, საწყობი)“:

ახლა ყოველი გაყიდული ბორჯომი საწყობიდან ერთ ბოთლს ჩამოწერს, ხოლო ნაშთი ინვენტარიზაციით შემოწმდება.

შენახვის შემდეგ მენიუს სიაში რეცეპტიან კერძებს აქვთ ნიშანი „რეცეპტი“, სვეტში „მარაგი“ კი — ულუფები („166 ულუფა“, „400 ულუფა“, „240 ულუფა“); ინგრედიენტებს — ნიშანი „ინგრედიენტი“ და ნაშთი.

ნაბიჯი 5. გაყიდვა და ჩამოწერა

„მაგიდა 3“-მა შეუკვეთა 2 აჭარული ხაჭაპური, 2 კაპუჩინო და 2 ბორჯომი. ჩეკზე ჩანს მხოლოდ კერძები — ინგრედიენტები ჩეკზე არ იბეჭდება, მაგრამ გადახდისას საწყობიდან ჩამოიწერება:

ჩამოწერა ხდება გადახდის მომენტში (არა შეკვეთისას და არა „სამზარეულოში“ გაგზავნისას). ჩეკის თითოეული ხაზი ინახავს, რა და რამდენი ჩამოიწერა — თუ შემდეგ რეცეპტს შეცვლით, ძველი ჩეკები და მათი დაბრუნება ძველი რეცეპტით დარჩება.

ნაბიჯი 6. დაბრუნება

თუ ერთი კაპუჩინო დაბრუნდა (თავი ჩეკები და დაბრუნება), საწყობს უბრუნდება 8 გრ ყავა და 150 გრ რძე — ზუსტად ის, რაც იმ ჩეკმა ჩამოწერა.

ნაბიჯი 7. ახალი მიწოდება სხვა ფასად

სულგუნის ნაშთი 11 კგ-ია (15,00 ₾/კგ) და მოიტანეს კიდევ 10 კგ 16,00 ₾-ად (დღგ-ს გარეშე). ახალი თვითღირებულება — საშუალო შეწონილი:

(11 × 15,00 + 10 × 16,00) ÷ (11 + 10) = 325 ÷ 21 ≈ 15,48 ₾/კგ

სულგუნის ბარათში ჩაწერეთ „მარაგი“ 21 და „თვითღირებულება“ 15,48 (როგორ შედის საქონელი რესტორნის საწყობში — თავი საწყობი). აჭარული ხაჭაპურის სულგუნის ხაზი თავისით ხდება 0,120 × 15,48 ≈ 1,86 ₾, ულუფის თვითღირებულება კი — 4,12 ₾. გასაყიდი ფასი არ იცვლება — თუ საჭიროა, შეცვალეთ ხელით.

შენიშვნა: რეცეპტის რედაქტორი ჯამს ინგრედიენტების ზუსტი ფასებით ითვლის, შენახული კერძის თვითღირებულება კი თითოეული ხაზის დამრგვალებით — ამიტომ ციფრები შეიძლება ერთი თეთრით განსხვავდებოდეს.

როცა ინგრედიენტი არ ჰყოფნის

მიმტანი რეცეპტიან კერძს შეკვეთაში ყოველთვის დაამატებს — ნაშთი გადახდისას მოწმდება. თუ ინგრედიენტი აღარ ჰყოფნის, ანგარიში არ დაიხურება: „არასაკმარისი ინგრედიენტი: … (საჭიროა …, საწყობშია …)“ (სურათი — თავში პირველადი ჩეკი და გადახდა). ამ დროს მენეჯერმა უნდა გაასწოროს ნაშთი (ინგრედიენტის ბარათით ან ინვენტარიზაციით) და მიმტანი გადახდას გაიმეორებს.

ყურადღება: რომ საღამოს ანგარიში არ „გაიჭედოს“, ინგრედიენტების ნაშთი რეგულარულად შეამოწმეთ ინვენტარიზაციით (მაგ. კვირაში ერთხელ, კატეგორია „ინგრედიენტები“), ახალი მიწოდება კი მაშინვე შეიტანეთ. გაფუჭებული ან დაღვრილი ინგრედიენტი გაატარეთ ჩამოწერით — თავი საწყობი.